عوامل موثر در روي ضريب تبديل غذائي در جوجه هاي گوشتي

 

ضريب تبديل غذائي مهمترين معيار اقتصادي در ارزيابي سود آوري گله هاي پرورش جوجه هاي گوشتي مي باشد،امروزه توليد کنندگان موفق آنهائي هستند،که گامهاي اساسي در راه بهبود اين ضريب غذائي را برداشته اند ، چرا که مستقيماٌ در کاهش هزينه ها ،که مهمترين آنها در واحد هاي پرورشي جوجه هاي گوشتي ،هزينه خوراک مي باشد،دخيل است.
عوامل مختلفي در روي ضريب تبديل غذائي در جوجه هاي گوشتي موثر مي باشند،که در زير به پاره اي از آنها اشاره مي شود:

درجه حرارت سالن
شايد مهمترين عامل تاثير گذار روي ضريب تبديل غذائي در جوجه هاي گوشتي ،درجه حرارت محيطي مي باشد.جوجه ها حيوانات خونگرم بوده و علي رغم تغيير درجه حرارت محيط اطراف ،درجه حرارت بدن آنها،ثابت باقي مي ماند.و جوجه ها به همين علت علاقه مندند که کمترين تغيير در حرارت محيطي شان را داشته باشند.
در حرارت هاي پائين ،جوجه ها جهت تامين حرارت بدن خود ،ناگزير به استفاده از مواد مغذي مصرفي هستند،که اين داراي تاثير سوئي در روي ضريب تبديل غذائي مي باشد.لذا بجهت کسب سود اقتصادي ،بايد درجه حرارت متناسبي را در سالن برقرار کرد.،بعبارتي ديگرنگهداري جوجه ها در آسايش حرارتي ،از طريق جلو گيري از مصرف مواد انرزي زا ،بمنظور توليد حرارت بهبود قابل توجهي در ضريب تبديل غذاي حاصل مي شود.
نظير درجه حرارت هاي پائين ،درجه حرارت هاي بالا نيز داراي تاثيرات سوئي در روي ضريب تبديل غذائي جوجه هاي گوشتي مي باشد،چرا که در اين شرايط نيز جوجه ها مجبورند،مقداري از انرژي غذائي خود را از طريق مکانيسم هاي بيولوژيکي صرف سرد کردن بدن خود نمائيد،همان چيزيکه در درجه حرارت هاي پائين اتفاق مي افتد.

کيفيت جيره هاي غذائي مصرفي
سويه هاي جد يد جوجه هاي گوشتي براي رشد سريع و اشتهاي بالا انتخاب شده اند.اساس بيولوژيکي کنترل خوراک مصرفي در آنها کاملاٌ مشخص نيست.و نظريه اصلي در اين خصوص عبارت از مصرف غذا تا حد سير شدن و تامين انرژي مورد نياز است.بنابراين جيره هاي غذائي مخصوصاٌ در مراحل آخر دوره پرورش اگر کيفيت خوبي نداشته باشند،مي توانند تاثيرات سوئي در روي رشد و در نهايت ضريب تبديل غذائي آنها از خود بجاي گذارند.در خصوص اشتها به مصرف پروتئين جيره،،جوجه ها در اين رابطه فعاليتي مشابه انرژي از خود نشان نمي دهند، و در جيره هائيکه کمبود پروتئين وجود دارد،با توجه به اين موضوع ، تاثيرات سوء خود را در روي رشد و ضريب تبديل غذائي مي گذارد.اصولاٌ با مسن شدن ،جوجه ها فعاليت شان نيز کم مي شود و آنها ترجيح مي دهند،مدت زمان زيادي را به استراحت بپردازند، و از انرزي صرف شده ،براي انجام فعاليت هاي فيزيکي کاسته مي شود.
اندازه ذرات غذائي در روي مقدار مصرف خوراک داراي تاثيرات خوبي است ،نشان داده شده است ،که با مسن شدن جوجه ها تمايل آنها به استفاده از غذاهاي داراي اندازه غذائي بزرگتر، بيشتر مي شود.ترکيبي از غذاهاي پلت شده و آردي ،باعث مي شود،تا آنها در هر نوبت غذائي ،مقدار خوراک بيشتري را مصرف بکنند.جرم حجمي غذا مي تواند نشان دهنده ترکيب ايده آل نسبت اقلام خوراکي خرد شد و آردي در جيره هاي غذائي باشد،که بيشترين ميزان اين جرم حجمي در جيره هاي غذائي دوره رشد جوجه ها زماني حاصل شد،که در آن 71 درصد اقلام غذائي خرد شده و 29 درصد اقلام خوراکي آرد شده بکار رفت.براي آخرين روزهاي پرورشي جوجه ها اين نسبت 65 درصد محاسبه گرديد نشان داده شده است ،که ميزان مواد مغذي مورد نياز بازاي هر گرم از وزن بدن با افزايش سن کاهش مي يابد،جدول شماره 1 که از NRC سال 1994 اخذ شده است ،نشان دهنده اين مطلب مي باشد.

جدول 1 – خوراک مصرفي و تغييرات وزن در هفته هاي مختلف در جوجه هاي نر گوشتي

سن(روز)

متوسط وزن بدن(گرم)

تغيير وزن بدن(%)

خوراک مصرفي هفتگي(گرم)

خوراک مصرفي بازاي هر گرم از وزن بدن(گرم)

7-0

100

-

135

35/1

14-8

264

100

290

10/1

21-15

531

55

487

92/0

28-22

886

39

704

79/0

35-29

1331

31

960

72/0

42-36

1832

22

1141

62/0

49-43

2339

16

1281

55/0

56-50

2834

12

1432

51/0

از لحاظ تاثير اندازه فيزيکي ذرات در روي مصرف خوراک ،بهترين نتيجه را جيره حاوي 70 درصد اقلام غذائي خرد شده و 30 درصد آرد شده داده است.
آنچه که روشن است ،وجود عواملي که داراي تاثيرات سوئي در روي مصرف غذا مي باشند،از اين طريق ميزان رشد را کاهش و موجبي خرابي ضريب تبديل غذائي مي شوند،و در نهايت باعث مي شوند،که جوجه ها نتوانند پتانسيل هاي ژنتيکي خود را بروز دهند.

تلف شدن خوراک
پر کردذ زياد از حد دانخوريها و يا ريختن خوراک در روي کارتن هاي مخصوص تغذيه در روزهاي اول ،موجب تلف شدن بيشتر مواد خوراک و خرابي ضريب تبديل غذائي مي گردد.براي جلو گيري از اين مسئله ،بايد ميزان کمتري غذا در دانخوريهاي دستي ريخته و مدت حرکات دانخوريهاي اتوماتيک را کم کرده و در عوض به تعداد اين حرکات در واحد زمان افزود، که اين باعث تحريک به مصرف زياد توسط جوجه ها مي گردد.و نيز آنها را به مصرف سريع غذا عادت مي دهد.
نزديکي بيش از حد دانخوريها به آبخوريها نيز در زمينه تلف شدن خوراک مي تواند تاثير گذار باشد.
تنظيم نشدن دقيق ارتفاع دانخوري با بزرگ شدن جوجه ها ،يکي ديگر از عوامل تاثير گذار بر تلفات خوراک محسوب مي شود.

بيماريها و حذف از گله
سلامتي عمومي گله داراي تاثير مثبتي در روي ضريب تبديل غذائي مي باشد.جوجه هاي مريض عملکرد خوبي را از خود نشان نمي دهند.لذا بايد مرقب وقوع بيماريها در گله بوده و با اتخاذ تدابيري اولاٌ جلو بروز آنها را گرفت و در صورت وقوع در اولين فرصت به درمان و جلو گيري از انتشار آن با استفاده از ابزارها و راهکارهاي مختلف اقدام کرد.
از واکسن ها و دارو ها به شکل صحيح استفاده شود،چرا که ،عدم استفاده مناسب از اين ها موجب بروز واکنش هاي نامناسب در آنها شده و در نهايت رشد و ضريب تبديل غذائي را تحت تاثير قرار مي دهد.
جوجه هائيکه از رشد خوبي برخوردار نيستند،بايد در اولين فرصت شناسائي و حذف گردند.

منبع مورد استفاده:

University of Georgia Cooperative Extension Service.MARCH 1999.Factors Affecting Feed Conversion In Broiler.

ترجمه از: مهندس علي نوبخت
عضو هيئت دانشگاه آزاد اسلامي واحد مراغه